EU dọa phạt nặng Meta nếu không tắt tính năng tự động phát và cuộn vô hạn

Liên minh châu Âu (EU) vừa gửi tín hiệu cứng rắn tới Meta – công ty mẹ của Facebook và Instagram: hoặc tắt bỏ các tính năng thiết kế gây nghiện như tự động phát video (autoplay) và cuộn vô hạn (infinite scroll), hoặc đối mặt với mức phạt cực lớn. Đây là động thái mới nhất trong loạt nỗ lực của EU nhằm siết chặt quản lý các nền tảng công nghệ lớn, dựa trên Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (Digital Services Act – DSA).

Autoplay và infinite scroll bị “soi” vì thiết kế gây nghiện

Autoplay là tính năng tự động chuyển sang phát video tiếp theo mà không cần người dùng bấm nút, còn infinite scroll là cơ chế cho phép người dùng lướt newsfeed liên tục không có điểm dừng, nội dung mới sẽ tự tải thêm khi kéo tới cuối trang. Đây là hai trong số những kỹ thuật thiết kế phổ biến nhất trên mạng xã hội hiện nay, được nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách cho rằng cố tình khai thác tâm lý người dùng để kéo dài thời gian sử dụng ứng dụng, từ đó tăng doanh thu quảng cáo.

Với người dùng Việt Nam vốn đã quá quen thuộc với việc lướt Facebook, Instagram “không biết điểm dừng”, đây là những tính năng góp phần khiến nhiều người khó thoát khỏi vòng xoáy sử dụng mạng xã hội quá mức. Việc EU yêu cầu Meta phải vô hiệu hóa các cơ chế này cho thấy châu Âu đang coi đây là vấn đề nghiêm trọng liên quan đến sức khỏe tâm lý người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên.

Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) là gì?

DSA là bộ quy định pháp lý của EU được thiết kế để buộc các nền tảng công nghệ lớn – gọi là “Very Large Online Platforms” (nền tảng trực tuyến rất lớn) như Facebook, Instagram, TikTok, YouTube… phải chịu trách nhiệm nhiều hơn về nội dung, thuật toán và thiết kế sản phẩm của mình. Luật này trao cho Ủy ban châu Âu quyền điều tra, yêu cầu thay đổi và áp dụng chế tài đối với các công ty vi phạm.

Việc EU nhắm vào autoplay và infinite scroll của Meta nằm trong khuôn khổ giám sát rộng hơn về các “mẫu thiết kế tối tăm” (dark patterns) – thuật ngữ chỉ những thủ thuật giao diện được thiết kế để thao túng hành vi người dùng theo hướng có lợi cho nền tảng, thay vì vì lợi ích của chính người dùng.

Meta đối mặt nguy cơ gì?

Theo DSA, các nền tảng vi phạm có thể bị phạt tới mức rất nặng tính theo phần trăm doanh thu toàn cầu hàng năm – một con số đủ lớn để gây áp lực thực sự lên bất kỳ tập đoàn công nghệ nào, kể cả Meta. Việc EU công khai đe dọa phạt cho thấy cơ quan này đã hết kiên nhẫn với cách các nền tảng mạng xã hội trì hoãn thay đổi thiết kế sản phẩm.

Nếu Meta buộc phải tuân thủ, đây có thể là bước ngoặt lớn, buộc công ty phải điều chỉnh cách vận hành Facebook và Instagram không chỉ tại châu Âu mà có khả năng ảnh hưởng đến chính sách sản phẩm toàn cầu, bởi các công ty công nghệ thường có xu hướng áp dụng cùng một tiêu chuẩn thiết kế trên nhiều thị trường để dễ quản lý. Người dùng Việt Nam, dù không thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp của DSA, vẫn có thể được hưởng lợi gián tiếp nếu Meta quyết định thay đổi thiết kế sản phẩm trên phạm vi toàn cầu thay vì chỉ riêng tại châu Âu.

Nguồn tham khảo: AI – Ars Technica — Biên tập bởi Cà Phê AI.